ОСНОВНЫЕ ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ КЛИМАТИЧЕСКОГО ПРАВА НА ПРИМЕРЕ КАЗАХСТАНА

Жанар  Наурозбаева; Гульсара Монкаева; Гульжан Махмудова

doi:10.52123/1994-2370-2025-1493

Авторлар

Жанар Наурозбаева АО «Институт географии и водной безопасности» https://orcid.org/0000-0002-5095-4238
Гульсара Монкаева АО "Институт географии и водной безопасности"
Гульжан Махмудова

DOI:

https://doi.org/10.52123/1994-2370-2025-1493

Кілт сөздер:

климатическое право, изменение климата, декарбонизация, стратегия развития

Аңдатпа

Мақалада жаһандық және аймақтық климаттық сын-қатерлер контекстінде Қазақстан Республикасындағы климаттық құқықты дамытудың негізгі проблемалары мен перспективалары қарастырылады. Климаттың жылдам өзгеруі, халықаралық қысымның күшеюі және Париж келісімі бойынша міндеттемелер жағдайында Қазақстан тұрақты климаттық саясатты қалыптастыру сатысында тұр. Қазіргі уақытта 2060 жылға дейінгі көміртегі бейтараптығы стратегиясы, 2021 жылғы Экологиялық кодекс сияқты қолданыстағы стратегиялық құжаттардың болуына қарамастан, құқықтық жүйе әлі де институционалдық, нормативтік және техникалық қиындықтарды бастан кешіруде. Зерттеу климаттық заңнаманы дамытудағы негізгі кедергілерді қарастырады: жеке климаттық заңның болмауы, парниктік газдар шығарындыларымен сауда жүйесінің шектеулі мүмкіндіктері, жеткіліксіз ғылыми база және әлсіз ведомствоаралық ынтымақтастық. Жұмыс нормативтік-құқықтық актілерді, халықаралық міндеттемелерді, климаттық стратегияларды талдауға, сондай-ақ ғылыми дереккөздерді шолуға негізделген. Зерттеуде климаттың кешенді заңын қабылдау, реттеу шараларын әзірлеуде ғылымның рөлін күшейту, жүйені дамыту (мониторинг, есеп беру және тексеру), аймақтық қатысу мен климатты қаржыландыруды кеңейту ұсынылады. Сондай-ақ климаттық тәсілдерді ұлттық салалық саясатқа біріктіру қажеттілігі атап өтіледі.

: 231

: 0

Сілтемелер

Национальный доклад о состоянии окружающей среды в Республике Казахстан за 2022 год. – Астана: 2023. – С. 15–18.

Концепция низкоуглеродного развития Республики Казахстан до 2060 года: стратегический документ / Утв. Правительством РК. – Астана, 2021. – 65 с.

Regulation (EU) 2021/1119 of the European Parliament and of the Council of 30 June 2021 establishing the framework for achieving climate neutrality and amending Regulations (EC) No 401/2009 and (EU) 2018/1999 (‘European Climate Law’)

Еремина Н.Ю. Климатическое право как новая отрасль международного и национального права // Экологическое право. 2021. №1.

Вайпан, А. Ю. Климатическое право: основные принципы и подходы в международной и национальной практике // Журнал зарубежного законодательства и сравнительного правоведения. – 2021. – №6. – С. 120–135.

Рамочная конвенция Организации Объединённых Наций об изменении климата (РКИК ООН). – Нью-Йорк, 1992. – [Электронный ресурс]. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/convru.pdf

Конвенция о доступе к информации, участии общественности в процессе принятия решений и доступе к правосудию по вопросам, касающимся окружающей среды (Орхусская конвенция). – Орхус, 1998. – [Электронный ресурс]. https://unece.org/env/pp

Экологический кодекс Республики Казахстан от 2 января 2021 г. № 400-VI ЗРК (в ред. по сост. на 2024 г.). – Вступил в силу с 1 июля 2021 г. – [Электронный ресурс]. https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2100000400

Министерство экологии и природных ресурсов Республики Казахстан. Аналитический обзор по реализации положений нового Экологического кодекса в контексте климатической политики. – Астана, 2023. – 35 с. [Электронный ресурс]. – https://www.gov.kz

Второе национальное сообщение по проблемам изменения климата в рамках Рамочной конвенции ООН об изменении климата / Министерство охраны окружающей среды РК. – Астана, 2009. – 148 с. – [Электронный ресурс]. – https://unfccc.int/sites/default/files/resource/kaznc2.pdf

Третье национальное сообщение по проблемам изменения климата / Министерство охраны окружающей среды Республики Казахстан. – Астана, 2013. – 172 с. – [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Kazakhstan_TNC_2013.pdf

IPCC. Special Report on Emissions Scenarios (SRES) / Intergovernmental Panel on Climate Change. – Cambridge University Press, 2000. – 612 с. – [Электронный ресурс]. – https://www.ipcc.ch/report/emissions-scenarios/

Седьмое национальное сообщение и третий двухгодичный отчет по Рамочной конвенции ООН об изменении климата / Министерство экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан. – Астана, 2017. – 304 с. – [Электронный ресурс]. – https://unfccc.int/documents/631189

8-е Национальное Сообщение и 5-й Двухгодичный Доклад Республики Казахстан Рамочной Конвенции ООН об Изменении Климата. – Министерство экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан. – Астана, 2023. – 515 с. – [Электронный ресурс]. – https://www.undp.org/ru/kazakhstan/publications/8-e-nacionalnoe-soobschenie-i-5-y-dvukhgodichnyy-doklad-respubliki-kazakhstan-ramochnoy-konvencii-oon-ob-izmenenii-klimata

Назарбаева, Д. А., & Сулейменов, Б. К. (2023). Институциональные и правовые барьеры климатической политики Казахстана. Астана: Институт экологической политики и устойчивого развития.

UNFCCC. National Statement by Kazakhstan at COP26. – Glasgow: United Nations Climate Change Conference, 2021. – URL: https://unfccc.int/news/national-statements-from-cop26-world-leaders-summit

ПРООН в Казахстане. Зелёные инвестиции и международное сотрудничество: подписанные меморандумы и инициативы // Программа развития ООН в Казахстане. – URL: https://www.kz.undp.org