ЭЫДҰ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК СЕКТОРДЫҢ ЖҰМЫСЫНА ЖӘНЕ РЕТТЕУШІЛІК САПАСЫНА ӘСЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52123/1994-2370-2026-1683Кілт сөздер:
экономика, сыбайласжемқорлыққа қарсы іс-қимыл, институционалдық, тиімділік, реттеу, реформалар, басқаруАңдатпа
Сыбайлас жемқорлық өтпелі экономика жағдайындағы елдерде экономикалық дамуға, институционалдық тиімділікке және инвестициялық белсенділікке жүйелі түрде кедергі келтіретін фактор болып қала береді. Қазақстан үшін ЭЫДҰ-ның сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарын енгізу мемлекеттік басқаруды жетілдірудің, ашықтықты арттырудың және транзакциялық шығындарды төмендетудің маңызды қадамы болып табылады. Осы зерттеудің мақсаты: ЭЫДҰ-ның адалдыққа негізделген құралдарын енгізудің экономикалық салдарын бағалау және сыбайлас жемқорлыққа қарсы реформалардың ұлттық экономикалық көрсеткіштерге ықпал ету тетіктерін анықтау.
Зерттеуде ЭЫДҰ құжаттары мен ұлттық заңнаманы сапалық контент-талдаумен қатар 2010–2024 жылдар аралығындағы макроэкономикалық деректерді сандық бағалауды біріктіретін аралас әдіснамалық тәсіл қолданылды. Институционалдық салыстырмалы талдау және эконометриялық модельдеу әдістері институционалдық адалдық индикаторлары, реттеушілік сапа және инвестициялық динамика арасындағы өзара байланыстарды бағалау үшін пайдаланылды.
Зерттеу нәтижелері институционалдық адалдықтың нығаюы, реттеушілік сапаның жақсаруы және мемлекеттік қызметтерді цифрландыру тікелей шетелдік инвестициялар ағынының өсуімен, транзакциялық шығындардың азаюымен және экономикалық өсудің қалыпты жеделдеуімен статистикалық тұрғыдан мәнді байланыста екенін көрсетеді. Сонымен қатар, ЭЫДҰ ұсынымдарының толық институционалданбауы реформалардың экономикалық әсерін шектейтін негізгі кедергі ретінде анықталды.
Зерттеу барысында ЭЫДҰ-ның сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарының Қазақстан экономикасына әсер ету механизмдерін түсіндіретін институционалдық-экономикалық модель әзірленді. Адалдық реформаларынан туындайтын экономикалық әсерлердің нақтыланған типологиясы ұсынылып, институттар сапасы, инвестициялық белсенділік және мемлекеттік басқару тиімділігі арасындағы байланыстарға эмпирикалық дәлелдер келтірілді
: 19
: 0
Сілтемелер
1. Bauhr, M., Charron, N. (2023). The quality of government and corruption: Theory and evidence. University of Gothenburg, QoG Institute.
URL: https://www.gu.se/en/quality-government (accessed: 12 November 2025).
2. Fazekas, M., Toth, B. (2021). From corruption to state capture: A new analytical framework with empirical applications from Hungary. Political Research Exchange, 3(1), 1–28.
https://doi.org/10.1080/2474736X.2021.1949804 (accessed: 18 November 2025).
3. Fazekas, M., Sberna, S., Vannucci, A. (2022). Big data analysis to uncover corruption patterns in public procurement. Government Information Quarterly, 39(2), 101632.
https://doi.org/10.1016/j.giq.2021.101632 (accessed: 21 November 2025).
4. Ferraz, C., Finan, F., Moreira, D. B. (2012). Corrupting learning: Evidence from missing federal education funds in Brazil. Journal of Public Economics, 96(9–10), 712–726.
https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2012.08.003 (accessed: 25 November 2025).
5. Kaufmann, D., Kraay, A., Mastruzzi, M. (2010). The Worldwide Governance Indicators: Methodology and analytical issues. World Bank Policy Research Working Paper No. 5430. World Bank.
URL: https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/630421468336563314 (accessed: 27 November 2025).
6. Mauro, P. (1995). Corruption and growth. The Quarterly Journal of Economics, 110(3), 681–712.
https://doi.org/10.2307/2946696 (accessed: 01 December 2025).
7. Mungiu-Pippidi, A. (2020). Europe’s corruption challenge: Accountability, governance, and democracy. Cambridge University Press.
https://doi.org/10.1017/9781108769011 (accessed: 03 December 2025).
8. Mungiu-Pippidi, A. (2020). The rise and fall of good governance promotion. Journal of Democracy, 31(1), 88–102.
https://doi.org/10.1353/jod.2020.0007 (accessed: 05 December 2025).
9. North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press.
https://doi.org/10.1017/CBO9780511808678 (accessed: 08 December 2025).
10. OECD. (2012). Recommendation of the Council on regulatory policy and governance. OECD Publishing.
URL: https://www.oecd.org/gov/regulatory-policy/2012-recommendation.htm (accessed: 10 December 2025).
11. OECD. (2014). Public governance review: Kazakhstan. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/9789264219227-en (accessed: 12 December 2025).
12. OECD. (2015). Recommendation of the Council on public procurement. OECD Publishing.
URL: https://www.oecd.org/gov/public-procurement/recommendation.htm (accessed: 15 December 2025).
13. OECD. (2016). Committing to effective whistleblower protection. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/9789264252637-en (accessed: 17 December 2025).
14. OECD. (2017). Recommendation of the Council on public integrity. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/9789264278323-en (accessed: 19 December 2025).
15. OECD. (2018). Public sector integrity: A toolkit. OECD Publishing.
URL: https://www.oecd.org/gov/ethics/public-sector-integrity-toolkit.htm (accessed: 22 December 2025).
16. OECD. (2019). OECD framework on the governance of infrastructure. OECD Publishing.
URL: https://www.oecd.org/gov/infrastructure-framework.htm (accessed: 23 December 2025).
17. OECD. (2020). Public governance review: Kazakhstan. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/3c5a9b7f-en (accessed: 24 December 2025).
18. OECD. (2023). OECD anti-bribery convention: Phase 4 report on Kazakhstan. OECD Publishing.
URL: https://www.oecd.org/daf/anti-bribery/kazakhstan-phase-4-report.htm (accessed: 26 December 2025).
19. OECD. (2023). OECD integrity review of Kazakhstan. OECD Publishing.
URL: https://www.oecd.org/gov/integrity/integrity-review-kazakhstan.htm (accessed: 29 December 2025).
20. OECD. (2024). OECD anti-corruption and integrity outlook 2024. OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/bd8d9a25-en (accessed: 30 December 2025).
21. Transparency International. (2024). Corruption perceptions index 2024.
URL: https://www.transparency.org (accessed: 28 November 2025).
22. Treisman, D. (2000). The causes of corruption: A cross-national study. Journal of Public Economics, 76(3), 399–457.
https://doi.org/10.1016/S0047-2727(99)00092-4 (accessed: 20 November 2025).
23. UNCTAD. (2024). World investment report 2024: Investment facilitation and digital government. United Nations.
URL: https://unctad.org (accessed: 14 November 2025).
24. World Bank. (2023). Enhancing government effectiveness and transparency: The fight against corruption. World Bank.
URL: https://www.worldbank.org/en/topic/governance/publication/enhancing-government-effectiveness-and-transparency (accessed: 19 November 2025).
##submission.downloads##
Жарияланды
Дәйексөз келтіру үлгісі
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Айжана Малдынова, Nazgul AIDARGALIYEVA, Valentina GERASIMENKO
Берілген жұмыс келесілерге сәйкес лицензияланады Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
