ЭКОНОМИКО-СТАТИСТИЧЕСКОЕ МОДЕЛИРОВАНИЕ РЕГИОНАЛЬНЫХ ДЕТЕРМИНАНТ МОЛОДЕЖНОЙ БЕЗРАБОТИЦЫ В КАЗАХСТАНЕ И ВОЗМОЖНОСТИ ЕЕ СНИЖЕНИЯ

Оксана Безлер; Теодор Седларски

doi:10.52123/1994-2370-2026-1691

Авторлар

Оксана Безлер Карагандинский университет Казпотребсоюза
Теодор Седларски

DOI:

https://doi.org/10.52123/1994-2370-2026-1691

Кілт сөздер:

экономика, аймақ, жастар жұмыссыздығы, жұмыспен қамту, детерминанттар, демографиялық факторлар, жұмыспен қамту саясаты

Аңдатпа

Жастар жұмыссыздығы проблемасы экономиканың цифрлық трансформациясы және Қазақстан Республикасы Еңбек нарығының айқын өңірлік біртектілігі контекстінде жоғары әлеуметтік-экономикалық маңыздылығын сақтайды. Жастар жұмыссыздығының ресми көрсеткіштерінің салыстырмалы тұрақтылығына қарамастан, жан-жақты ғылыми талдауды қажет ететін айтарлықтай аймақаралық айырмашылықтар бар. Зерттеудің мақсаты өңірлік бөліністегі жастар жұмыссыздығының деңгейін айқындайтын факторларды анықтау және сандық бағалау, сондай-ақ өңірлік ерекшелікті ескере отырып, оны төмендету бағыттарын негіздеу болып табылады. Мақалада Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының 2020-2024 жылдардағы ресми статистикалық деректері және экономикалық-статистикалық талдау әдістері, оның ішінде динамиканы талдау, панельдік деректер негізінде корреляциялық және регрессиялық талдау пайдаланылды. Зерттеу нәтижесінде аймақтың экономикалық даму деңгейі, жастардың экономикалық белсенділігі және білім беру құрылымы жастардың жұмыссыздық деңгейіне статистикалық маңызды әсер ететіндігі анықталды. Алынған нәтижелер еңбек нарығында және білім беру жүйесінде жастарды тарту деңгейі жоғары өңірлерде жастар жұмыссыздығының төмендегенін көрсетеді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің және мемлекеттік жастар саясатын іске асырудың өңірлік бағдарламаларын әзірлеу және түзету кезінде алынған нәтижелерді пайдалану мүмкіндігі болып табылады.

: 6

: 0

Автор өмірбаяны

Теодор Седларски

профессор, Софийский университет «Святого Климента Охридского», София, Болгария, sedlarski@feb.uni-sofia.bg, https://orcid.org/0000-0002-9954-1493, Scopus Author ID: 57203805215.

Сілтемелер

Axelrad, H., Malul, M., & Luski, I. (2018). Unemployment among younger and older individuals: Does conventional data about unemployment tell us the whole story? Journal for Labour Market Research, 52(3), р.1–12

Becker, G.S. (1987). Economic analysis and human behavior. Ablex Publishing Corporation. Ablex Publishing Corporation, (1), p. 3-17

Majeed, H., Baumann, S., & Majeed, H. (2023). Understanding the association between county-level unemployment and health stratified by education and income in the southwestern United States. Scientific Reports, 13(21988), р. 1-10

Parida, J.K., & Pattayat, S.S. (2024). Constraints on the labour market trajectory of youth and growth of NEET in India. Management and Labour Studies, 49(3), р.477–503

Shultz, T. (1961). Investment in human capital. American Economic Review, 51(1), р. 1–17

Абдрахманова, Д., Жунусова, А., Ниязбекова, Ш., Дуламбаева, Р. (2025). Влияние урбанизации на неравенство доходов в Казахстане: региональный аспект. Государственное управление и государственная служба, 2(93), с.86–99

Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан. (2026). https://stat.gov.kz/ru/

ГУ «Управление по вопросам молодежной политики Карагандинской области». (2025). https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda

Закон Республики Казахстан «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Казахстан по вопросам государственной молодежной политики и социального обеспечения» № 168-VII от 26 декабря 2022 года. (2022). https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z2200000168

Калиева, С.А., Альжанова, Ф.Г. (2019). Молодежь на рынке труда в условиях формирования наукоемкой экономики Казахстана. European Journal of Economics and Management Sciences, (2), с. 56–60

Нурланова, Н., Тлеубердинова, А. (2024). Кластерный анализ региональной дифференциации оплаты труда в Казахстане и возможности ее снижения. Статистика, учет и аудит, 3(94), с. 5–16.

Приказ Министра науки и высшего образования Республики Казахстан ««Об утверждении государственного образовательного заказа на подготовку кадров с высшим или послевузовским образованием, в организациях образования, финансируемых из республиканского бюджета (за исключением организаций образования, осуществляющих подготовку специалистов для Вооруженных Сил Республики Казахстан, других войск и воинских формирований, а также специальных государственных органов), на 2024 – 2025, 2025 – 2026, 2026 – 2027 учебные годы» от 18 марта 2024 года. (2024). https://adilet.zan.kz/rus/docs/G24HN000118

Сабирова, Р. К., Мукашева, А. Ж., Бисембиева, Ж. К. (2020). Проблема молодежной безработицы в условиях неопределенности. Central Asian Economic Review, (5), с. 21–31.